İran’a saldırı pahalıya patladı! Dünyanın enerji güvenlik ağı çöküyor

Wall Street Journal’daki habere göre Orta Doğu’daki savaş, bölgesel Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG), tedarik zincirinin her noktasını parçaladı.

Dünyanın en büyük LNG üreticilerinden biri olan Katar’a İran’ın düzenlediği misilleme saldırıları, Ras Laffan tesisine zarar vererek kapasitesinin yaklaşık yüzde 17’sini beş yıla kadar devre dışı bıraktı ve ülkenin devasa genişleme planlarını geciktirdi. Salı günü ise QatarEnergy; Çin, Güney Kore, İtalya ve Belçika’daki müşterileri de dahil olmak üzere bazı LNG tedarik sözleşmelerinde mücbir sebep ilan etti.

“LNG, SAVAŞ ALANININ TA KENDİSİ OLDU”

Yani on yıllar boyunca sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), enerji krizleri sırasında küresel ekonominin güvenilir bir çıkış noktası görevi görülürken, şimdi savaş alanının ta kendisi haline geldi.

Tüm bunlarla beraber küresel LNG’nin yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiği de felç olmuş durumda. Körfez’den gelen arz konusunda alıcı güveni de sarsılmış durumda. Uzmanlar, Trump yönetimi ve İran kısa süre içinde savaşı sona erdirmek konusunda anlaşsalar bile, LNG piyasası üzerindeki sonuçların uzun süreli ve petrol piyasasına göre daha da derin olacağını söylüyor.

DÜNYADA ACİL KULLANILABİLECEK DOĞAL GAZ REZERVİ YOK

Ham petrolün aksine, dünyada acil durumlarda kullanılabilecek büyük bir stratejik doğal gaz rezervi bulunmamakta. Orta Doğu petrolünün bir kısmı karayolu boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı’nı atlayarak Katar’a taşınabilirken, Katar LNG’sinin alternatif çıkış yolları yok. Öte yandan, sıvılaştırma tesisleri, inşası yıllar süren ve geleneksel petrol sahalarına göre onarımı çok daha uzun süren son derece uzmanlaşmış mühendislik mega projeler olarak biliniyor.

“SAVAŞ BİR GECEDE BİTSE BİLE, DOĞAL GAZ PİYASASININ NORMALE DÖNMESİ ÇOK UZUN SÜRECEK”

WSJ’a konuşan Oxford Üniversitesi’nde öğretim görevlisi ve eski enerji ticaret yöneticisi Adi Imsirovic “Savaş bir gecede bitse bile, doğal gaz piyasasının normale dönmesi petrol piyasasına göre çok daha uzun sürecektir. Sistemdeki açığın büyük bir kısmı eskiden LNG tarafından karşılanıyordu, bu nedenle zincirleme etkiler çok büyük” dedi.

LNG krizi, zengin ülkeleri uzun süreli enerji kaynaklı enflasyon dalgasıyla tehdit ederken, aynı zamanda kırılgan gelişmekte olan ekonomileri yakıtı kısıtlamaya ve fabrika üretim hatlarını kapatmaya zorluyor. Ayrıca küresel mahsul verimini de tehlikeye atıyor. Uzmanlara göre bu yeni gerçeklik, LNG’nin jeopolitik bir güvenlik ağı olarak uzun süredir sahip olduğu itibarını da zedeliyor. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya saldırısının ardından Avrupa’nın doğal gaz boru hattı tedarikini kesmesiyle, deniz yoluyla taşınan LNG sevkiyatları bu boşluğu hızla doldurmaya yardımcı oldu. 2011’deki Fukuşima felaketinin ardından, LNG sevkiyatları Japonya’nın nükleer reaktörlerini kapatmasının şokunu absorbe etti ve elektrik şebekesinin çalışmasını sağladı.

Rystad Energy danışmanlık firmasının kıdemli analisti Jan-Eric Fähnrich “Bu, doğal gaz piyasası için yönsel bir değişim: zaman içinde daha fazla arz esnekliği beklemekten, daha sıkı dengeler ve daha büyük altyapı riskiyle karşı karşıya kalmaya doğru bir geçiş. Şimdi önemli olan sadece kaybedilen hacim değil, aynı zamanda oluşturulan emsaldir. Körfez’deki kritik enerji altyapısının savunmasız olduğu görüldüğünde, alıcılar bu riski ilk kesintiden daha uzun süre fiyatlandıracaklardır.” değerlendirmesinde bulundu.

“SAVAŞ ÖZELLİKLE ASYA’YI ORANTISIZ ŞEKİLDE ETKİLİYOR”

Katar ve BAE ihracatının durmasıyla birlikte, Avrupa ve Asya, ABD ve Avustralya’dan gelen boş kapasite için agresif bir şekilde rekabet etmek zorunda kalıyor. Veri sağlayıcısı Kpler’e göre, Avrupa’ya gitmesi planlanan yaklaşık 11 LNG tankeri 3 Mart’tan bu yana Asya’ya yönlendirildi. Geçtiğimiz hafta, Louisiana’daki Plaquemines LNG terminalinde yüklediği kargoyu taşıyan ve yaklaşık üç futbol sahası uzunluğundaki La Seine adlı tanker, yolculuğunun ortasında rotasını değiştirdi. Kpler verilerine göre, tanker batı Fransa’daki bir ithalat terminali yerine Asya’da daha yüksek fiyat veren bir alıcıya yöneldi. Rystad’a göre, İran savaşının sonuçları Asya’yı orantısız bir şekilde etkiliyor. Çin, Katar LNG’sinin en büyük ithalatçısı olup ihracatının yaklaşık dörtte birini satın alırken, Hindistan yaklaşık yüzde 10’unu ithal ediyor. LNG’lerinin çoğunu Körfez’den alan Asya’daki gelişmekte olan ülkeler, fiyatların yüksekliği nedeniyle özellikle zor durumda kalıyorlar.

PLANLAR TEKER TEKER ERTELENİYOR

Saldırılardan önce, Katar’ın devasa Kuzey Sahası genişletme projesinin bu yılın sonlarından itibaren piyasayı yeni LNG ile doldurması bekleniyordu. Körfez’deki altyapı hasarı ve lojistik felci, bu planları erteleyecek gibi görünüyor. Rystad, genişlemede bir yıla kadar gecikmeler olabileceğini, Ras Laffan’ın yeniden inşasının ise beş yıl sürebileceğini tahmin ediyor.

Danışmanlık firması Eurasia Group, müşterilerine gönderdiği bir raporda, “Aşırı arz beklenirken, küresel doğal gaz piyasası artık yetersiz arz (ve pahalılık) durumuna düşecek” diye yazdı.

En büyük LNG ihracatçısı olan ABD, kıtlık döneminde büyük bir kazanç elde edecek olsa da, yeni ihracat kapasitesi eklemek yıllar alacak. Yine de yöneticiler, fiyatların hızla yükselmesinin talep düşüşüne ve ekonomik yavaşlamaya yol açabileceği konusunda uyarıyor.

LNG’NİN TAŞINABİLİRLİĞİ BENZERSİZ DERECEDE KIRILGAN

Shell, küresel LNG talebinin 2040 yılına kadar yüzde 68’e kadar artacağını öngörüyor. Ancak LNG’nin taşınabilirliğini sağlayan mühendislik, altyapısını benzersiz derecede kırılgan hale getiriyor.

Uzmanlara göre savaş devam ettiği sürece kırılganlıklar ve belirsizlikler dünyayı ve enerji piyasalarını sarsmaya devam edecek gibi görünüyor…

Kaynak: Habertürk/ Wall Street Journal