İran-ABD Ateşkesinde Kritik Gün: 60 Günlük Anlaşma Duyurulabilir

Axios’un, anlaşma metni hakkında bilgi sahibi bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre ABD ile İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve Tahran’a 60 gün süreyle petrol satışı izni verilmesini öngören ateşkes anlaşmasında sona yaklaştı. Kısa süre içinde duyurulabileceği belirtilen taslak mutabakatın, taraflara daha kapsamlı bir anlaşma için 60 günlük diplomatik takvim sunduğu ifade edildi.

Hürmüz Boğazı Yeniden Açılacak

Taslak anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların temizlenmesini sağlayacak ve gemi geçişlerinden herhangi bir ücret alınmayacak. Buna karşılık ABD’nin, İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması ve Tahran’ın 60 gün boyunca petrol satabilmesine imkan tanıyacak sınırlı yaptırım muafiyetleri sağlaması bekleniyor.

ABD’li bir yetkili, ekonomik yaptırımlarda olası gevşemenin İran’ın atacağı somut adımlardan sonra gündeme geleceğini belirtti. Yetkili, bu modeli “performansa dayalı rahatlama” olarak nitelendirdi.

Nükleer Program İçin Taahhüt Şartı

Taslak metinde İran’ın nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhütte bulunması da yer alıyor. Ayrıca Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda müzakere yürütmesi öngörülüyor.

Yaptırımların hafifletilmesi ve İran’a ait fonların serbest bırakılması ise ateşkes sürecinde ele alınacak başlıklar arasında bulunuyor. Ancak bu adımların, yalnızca nihai ve doğrulanabilir bir anlaşmaya varılması halinde uygulanacağı kaydedildi.

Bölgedeki ABD askerlerinin 60 günlük süreç boyunca görevlerine devam edeceği, Amerikan ordusunun ise ancak nihai anlaşmanın sağlanması durumunda çekileceği aktarıldı.

Netanyahu’nun Anlaşmaya Dair Endişeleri

Söz konusu mutabakatın, İsrail ile Lübnan’daki Hizbullah arasındaki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik girişimlerle de bağlantılı olduğu belirtildi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, cumartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede bu maddeye ilişkin kaygılarını dile getirdiği ifade edildi.

ABD’li bir yetkili ise Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya yönelmesi ya da misilleme girişiminde bulunması halinde İsrail’in harekete geçmesine izin verileceğini söyledi.

Beyaz Saray Saatler İçinde Sonuç Bekliyor

Diplomatik sürece Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda ülkenin destek verdiği bildirildi.

Beyaz Saray’ın, anlaşmadaki son pürüzlerin “saatler içinde” giderilebileceğini düşündüğü aktarıldı. ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer müzakerelerde ciddi olmadığı sonucuna varılması halinde ateşkesin planlanandan önce sona erdirilebileceğini vurguladı.