ABD ve Çin arasında it dalaşı: “Ay’da saat kaç?”

19. yüzyılda Greenwich Ortalama Zamanı ile dünya genelinde standart saat uygulaması başlatılmıştı.

Benzer durum, uzayda benzer bir sıkıntıyla karşı karşıya…

ABD, NASA aracılığıyla Ay için “Eşgüdümlü Ay Zamanı” adında evrensel bir sistem kurmaya çalışıyor. Ancak Çin bu standardı kabul etmiyor.

Ay’da görev yapacak uyduların ve uzay araçlarının birbiriyle sorunsuz haberleşebilmesi için kesin bir zaman standardına ihtiyaç var.

Ancak ABD ile Çin arasındaki uzay rekabeti burada da belirginleşiyor.

Her iki ülkenin birbirlerinin kurumlarına karşı paranoya seviyesinde temkinli ve şüpheli yaklaştığına işaret eden krizler zaman zaman patlak veriyor.

ÖLÜMCÜL RİSK UYARISI

GPS sistemlerinde saatlerin mikrosaniye düzeyinde bile farklılık göstermesi, konum hesaplamalarında yüzlerce metrelik kaymalara yol açıyor.

Bu durum, özellikle insanlı uzay uçuşlarında ve acil iniş senaryolarında ölümcül sonuçlar doğurma riski taşıyor.

ÇİN’İN UYDU ÜSTÜNLÜĞÜ

Aslında her iki ülkede uzay boşluğunu halihazırda çöplüğe çevirmiş durumda…

Rusya dahil uzay iddiası olan bu ülkelerin devre dışı kalan birçok uydusu serseri mayın gibi uzay boşluğunda dolaşıyor.

ABD toplam uzay görevi sayısında önde olsa da Çin, Ay’ın karanlık yüzü ile iletişimi sağlayan röle uydularına sahip tek ülke konumunda bulunuyor. Bu uydular, Çin’e gelecekte kurulacak bir Ay GPS sistemi için büyük bir avantaj sağlıyor.

Uzmanlar, Çin’in kendi standartlarını kabul ettirmesi durumunda özel uzay şirketlerinin de yatırımlarını bu ülkeye yönlendirebileceğini belirtiyor. Kendi standartlarını oluşturmak isteyen Çin, son olarak “Ay Zamanı Efemerisi” adını verdiği kendi matematiksel zaman modelini duyurdu.

UZAYDA ZAMAN VE GERÇEKLİK

Ay’da zaman ayarı yapmayı zorlaştıran tek unsur siyasi rekabet değil, aynı zamanda fizik kuralları.

Genel görelilik teorisine göre yer çekimi zamanın akışını etkiliyor ve Ay’daki saatler, Dünya’daki saatlere kıyasla günde yaklaşık 56 mikrosaniye daha hızlı çalışıyor.

Gelecekte kurulması planlanan Ay ekonomisi ve kalıcı üsler için bu zaman farkının Dünya zamanına hassas bir şekilde uyarlanması gerekiyor.

Siyasi çekişmelere rağmen her iki ülkenin bilimsel kurumları, matematiksel ve fiziksel veriler üzerinde uzlaşarak uzaydaki operasyonları güvenli kılmak adına danışmanlık düzeyinde iletişim kurmayı sürdürüyor.

Space